Në vitet e regjimit komunist, kur objektet fetare në Shqipëri po shkatërroheshin, për “Kishën e Madhe” të Shkodrës u caktua inxhinieri i ri Bujar Golemi. I njohur si profesionist i zoti, sportist dhe trajner i dalluar i Vllaznisë, ai u përball me një zgjedhje të vështirë: të zbatonte urdhrin për shkatërrim, apo të gjente një mënyrë për ta shpëtuar.
Ndryshe nga shumë raste të tjera, Golemi zgjodhi rrugën më të vështirë. Ai hartoi një plan që ta transformonte objektin në pallat sporti, pa prekur strukturën thelbësore të tij. Kjo kërkonte jo vetëm aftësi teknike, por edhe guxim, pasi çdo devijim nga urdhrat mund të kishte pasoja serioze.
Me kujdes të jashtëzakonshëm, ai ruajti elementët kryesorë të katedrales: tavanin artistik të realizuar nga Kolë Idromeno, kupolën, altarin, kolonat dhe kornizat. Pikturat murale i mbuloi përkohësisht me gëlqere, duke menduar që një ditë do të riktheheshin në gjendjen e mëparshme. Edhe ambientet e brendshme i përshtati pa i dëmtuar, duke i justifikuar si nevojë funksionale për sportin.
Falë këtij vizioni, rreth 80–85% e objektit mbeti i paprekur. Edhe pse u shndërrua në pallat sporti, ndërtesa nuk e humbi kurrë identitetin e saj si “Kisha e Madhe”.
Pas vitit 1990, kur liria fetare u rikthye, katedralja u rehabilitua shpejt. Puna e Golemit rezultoi vendimtare: struktura ishte ende në këmbë dhe gati për t’u rikthyer në funksionin e saj origjinal. Në vitin 1991 u mbajt mesha e parë, ndërsa në 1993 katedralja u vizitua nga Papa Gjon Pali II, në një moment historik për vendin.
Më vonë, përfaqësues të Vatikanit e vlerësuan hapur rolin e inxhinierit, duke theksuar se autenticiteti i ndërtesës ishte ruajtur në një mënyrë që nuk mund të rikrijohej më.
Bujar Golemi mbeti në kujtesën e qytetarëve të Shkodrës si njeriu që, në një kohë shkatërrimesh, zgjodhi të ruajë. Veprimi i tij nuk ishte vetëm teknik, por një akt i rrallë përgjegjësie dhe respekti ndaj trashëgimisë dhe besimit.
Sot, “Kisha e Madhe” qëndron si simbol i tolerancës dhe mençurisë në kohë të vështira./RealitetiPost
