Në një çështje tronditëse që po rizgjohet pas dekadash, prokuroria e Milanos ka hapur një hetim mbi akuzat se disa qytetarë italianë paguan gjatë luftës së Bosnjës (1992–1996) për të shkuar në Sarajevë dhe qëlluar ndaj civilëve mbi “kodrat e linjave të frontit”, si në një “safari njerëzor”.
Çfarë ka zbuluar hetimi
Hetimi nisi pas një denoncimi prej 17 faqe të bërë nga shkrimtari Ezio Gavazzeni, me përkrahje ligjore nga avokatët Nicola Brigida dhe Guido Salvini.
Sipas denoncimit, inteligjenca boshnjake kishte raportuar që në vitin 1993 pranë shërbimit sekret italian (SISMI) për praninë e së paku pesë italianëve në kodrat rreth Sarajevës, të cilët ishin “shoqëruar për të qëlluar civile”.
Drejtësia italiane i klasifikon këta persona si “cecchini të weekendit”, sepse – sipas kallëzimit – ata shkonin për “shëtitje lufte” fundjavore, paguanin shuma të mëdha (midis 80 dhe 100 mijë euro) dhe qëllonin mbi civilë, përfshirë gra, fëmijë e pleq.
Hetimi po heton vrasje me qëllim vullnetar, “të rënduar nga mizoria dhe arsyet e poshtra”, sipas prokurorit Alessandro Gobbis.
Në kallëzim thuhet se ishte krijuar një “tarifë e tmerrshme”: qëllimet fëmijë ishin “më të kushtueshëm”, pastaj burrat, gratë, dhe më pas pleqtë që ishin “më lehtë vriteshin”.
Raportet po ashtu flasin për ndërmjetës që ushtronin rolin e guidave, dhe për përfshirje të shërbimeve sekrete serbe që kanë mundësuar këto udhëtime makabre.
Dokumentari “Sarajevo Safari” i regjisorit Miran Zupanič është përdorur si një burim kyç, pasi tregonte histori nga dëshmitarë që flisnin për “turistë të armëve” që paguanin për të qëlluar njerëz.
Rreziqet historike dhe etikë
Kjo çështje ngre pyetje të mëdha:
- Krim lufte dhe përgjegjësi morale: Nëse dyshohet se italianët qëllonin për “argëtim” ndaj civilëve, bëhet fjalë për krime lufte. Hetimi mund të sjellë llogari penale, por pas shumë vitesh.
- Bashkëpunimi me paramilitarë serbë: Në kallëzim thuhet se “turistët” punonin me forca serbo-boshnjake, duke hedhur dritë mbi marrëdhënie të errëta gjatë konfliktit.
- Roli i inteligjencës dhe qeverisë: Denoncimi pretendon që inteligjenca boshnjake dhe ajo italiane ishin në dijeni, gjë që mund të çojë në përgjegjësi edhe për struktura shtetërore.
- Dënimi dhe pasojat: Edhe pse kanë kaluar 30 vjet, krimet e luftës nuk domosdoshmërisht harrohen; çështja është që hetuesit të gjejnë prova të mjaftueshme dhe të identifikojnë përgjegjësit./RealitetiPost
